МАРХ

Lychnidos ex Machina / Второнаграден конкурсен труд за античкиот театар во Охрид

13.11.2025 • XXI век

Автори:  Lars Westhoff  / Германија

Година: 2025

Извор: TerraViva

Авторско образложение:

Проектот Lychnidos ex Machina го реинтерпретира Античкиот театар во Охрид како жив пејзаж каде што се спојуваат историјата и современиот живот. Предлогот одговара на конкурсниот повик за единство меѓу архитектурата, пејзажот и наследството, преку трансформација на фрагментираниот локалитет во кохерентен граѓански простор што ја обновува културната присутност на театарот, истовремено воведувајќи нови слоеви на јавна употреба.

Локацијата е организирана во три меѓусебно зависни зони: Сцената, Рамката и Позадината. Заедно тие создаваат континуиран пејзаж кој ги почитува археолошките остатоци, а притоа ја подобрува пристапноста, читливоста и прилагодливоста. Сцената го претставува срцето на интервенцијата — лесна, покриена платформа што се издигнува над античкиот хор. Нејзината форма се протега нанадвор, повторно поврзувајќи ги изведувачите и публиката преку обновена просторна континуитетност. Новододадените патеки, скали и седишта се дизајнирани да бидат што потранспарентни, овозможувајќи директен поглед кон античките археолошки слоеви.

Во исто време, модуларниот систем на сцената поддржува различни конфигурации за концерти, претстави и јавни настани, нудејќи и фиксни и адаптабилни решенија. Над неа е поставен суспендиран прстен што може да носи осветлување, проекција и звучни системи. На него е прикачена хелиумска сфера која делува како „светлината на Лихнидос“ — светлосен обележувач видлив низ целиот град, што се активира при специјални прилики за да го означи обновеното присуство на театарот.

Зад античката cavea, проектот воведува павилјон со флексибилен покриен простор за изложби и информации, кој за време на настани се трансформира во простор за одмор и бар. Тука се сместени и тоалетите. Павилјонот е вграден во падината зад театарот и благо лебди над античките темели, со што се минимизира неговото визуелно и конструктивно влијание, а воедно се откриваат археолошките основи под него.

Пејзажот станува поврзувачкото ткиво на дизајнот. За кохерентност и подобра циркулација, се воведуваат нови терасести патеки, рампи и скали што ги поврзуваат горните и долните нивоа, подобрувајќи ја пристапноста, но зачувувајќи го  археолошиот интегритет. Рамката претставува нов граѓански простор што го продолжува театарот кон ткивото на градот, создавајќи простор за секојдневни активности, мали собири и неформални пазари. Постоечката зграда на локацијата се реставрира и се користи како центар за посетители и кафе-бар. Локалната вегетација, пропустливите површини и вградените места за седење овозможуваат користење во текот на целата година, зацврстувајќи ја улогата на театарот како социјален спој меѓу стариот град и секојдневниот урбан живот.

Областа Позадина се развива по природниот рид северно од театарот, трансформирајќи го преостанатиот терен во мирен пејзаж со патеки и видиковци. Четири места за одмор, поврзани со камено поплочена патека, нудат врамени погледи кон театарот, езерото и градот. Локалната вегетација и минималните архитектонски интервенции обезбедуваат квалитетен престој и ја подобруваат пристапноста до локацијата.

Со својот слоевит пристап, Lychnidos ex Machina директно одговара на целите на конкурсот: новата сцена и павилјонот создаваат обновен идентитет, пејзажот го обединува фрагментираниот терен, а малите интервенции носат удобност и континуитет. Проектот ја зачувува автентичноста преку реверзибилност и леснотија, овозможувајќи театарот повторно да функционира како граѓанска сцена за изведба, средба и размислување — оживувајќи го духот на Лихнидос во градот на денешницата.

Коментар од жири комисија:

„Проектот претставува силна концептуална нарација и јасен идентитет помеѓу постојниот театар и предложените интервенции. Пејзажот, новите и повторно искористените структури, текстурата и централната уметничка инсталација создаваат кохерентна композиција што поттикнува чувство на припадност кон Охрид.“

— Киријакос Хаџипараскевас – Heatherwick Studio